Miszna
Miszna

Halakhah do Bawa meci’a 2:7

אָמַר אֶת הָאֲבֵדָה וְלֹא אָמַר סִימָנֶיהָ, לֹא יִתֶּן לוֹ. וְהָ רַמַּאי, אַף עַל פִּי שֶׁאָמַר סִימָנֶיהָ, לֹא יִתֶּן לוֹ, שֶׁנֶּאֱמַר (דברים כב) עַד דְּרשׁ אָחִיךָ אֹתוֹ, עַד שֶׁתִּדְרשׁ אֶת אָחִיךָ אִם רַמַּאי הוּא אִם אֵינוֹ רַמָּאי. כָּל דָּבָר שֶׁעוֹשֶׂה וְאוֹכֵל, יַעֲשֶׂה וְיֹאכַל. וְדָבָר שֶׁאֵין עוֹשֶׂה וְאוֹכֵל, יִמָּכֵר, שֶׁנֶּאֱמַר (שם) וַהֲשֵׁבֹתוֹ לוֹ, רְאֵה הֵיאַךְ תְּשִׁיבֶנּוּ לוֹ. מַה יְּהֵא בַדָּמִים. רַבִּי טַרְפוֹן אוֹמֵר, יִשְׁתַּמֵּשׁ בָּהֶן, לְפִיכָךְ אִם אָבְדוּ חַיָּב בְּאַחֲרָיוּתָן. רַבִּי עֲקִיבָא אוֹמֵר, לֹא יִשְׁתַּמֵּשׁ בָּהֶן, לְפִיכָךְ אִם אָבְדוּ אֵינוֹ חַיָּב בְּאַחֲרָיוּתָן:

Jeśli nazwał zagubiony przedmiot, ale nie podał jego sympatii, nie powinien być mu zwracany. A jeśli jest (nazywany) zwodzicielem, to nawet jeśli daje mu symanim, nie należy mu go zwracać, jak napisano (Księga Powtórzonego Prawa 22: 2): „dopóki nie odszukasz swojego brata”—dopóki nie odszukasz swojego brata, aby ustalić, czy jest on zwodzicielem. Cokolwiek (zwierzę) pracuje i je [tj. Jeśli zagubione zwierzę jest tym, którego praca jest warta ceny jego pożywienia, na przykład wół lub osioł], pozwól mu pracować i jeść [i niech znalazca go nie sprzedaje. Każdy bowiem woli swoją własną bestię, którą zna i którą wytrenował zgodnie z jej wolą. I on (znalazca) nie potrzebuje wiecznej troski, lecz kurę i wielką bestię, dwanaście miesięcy; dla wypasanych cieląt i źrebiąt (tj. tych, które nie są hodowane na opas), a także dla koźląt i jagniąt - do trzech miesięcy. Na opas cieląt - trzydzieści dni; dla małych gąsiorów i kogutów trzydzieści dni; dla dużych, które dużo jedzą, trzy dni. Od tego momentu bierze je dla siebie za szacunkowy koszt lub sprzedaje innym i zatrzymuje pieniądze.]; cokolwiek nie działa i nie je, niech zostanie sprzedane, napisane (tamże): „Wtedy mu oddasz”—Zobacz, jak mu go zwrócić. Co zrobić z pieniędzmi? R. Tarfon mówi: Może go użyć. Dlatego, jeśli zostanie utracony, musi dokonać naprawy. [Ponieważ rabini pozwolili mu go używać, nawet jeśli go nie używa, to tak, jakby to zrobił, i musi dokonać renowacji. R. Akiva mówi: On może tego nie używać. Dlatego jeśli zostanie zgubiony, nie musi odnawiać. [Halacha jest zgodna z R. Tarfonem w stosunku do pieniędzy otrzymanych za sprzedaż utraconego przedmiotu; ale sam znalazł pieniądze, tak jak wtedy, gdy znajduje pieniądze w sakiewce lub trzy monety jedna na drugiej, nie można ich w ogóle użyć.]

Gray Matter II

The Gemara (Bava Metzia 24b) relates that Mar Shmuel ruled that one “must” return a lost object if one positively knows the owner’s identity. Mar Shmuel based his ruling on lifnim mishurat hadin, whereas the strict letter of Torah law often entitles the finder to keep a lost item.6The Gemara devotes the second chapter of Bava Metzia to discussing when one may keep a lost item, when one should leave the item where it is, and when one must attempt to return it to its owner. The Rishonim debate the nature of Mar Shmuel’s insistence that one “must” act lifnim mishurat hadin.7The possibility of coercing to act lifnim mishurat hadin raises the question of how precisely lifnim mishurat hadin differs from the letter of the law if a Jew must comply with both. Rav Aharon Lichtenstein (Leaves of Faith 2:46-48) grapples with this question at length and argues, “Lifnim mishurat hadin is the sphere of contextual morality…. Guided by his polestar(s), the contextualist employs his moral sense to evaluate and intuit the best way of eliciting maximal good from the existential predicament confronting him.” The Mordechai (Bava Metzia 257) cites the Ra’avan and Ra’avyah, who assert that a beit din may coerce a litigant to act lifnim mishurat hadin provided that he can afford to do so. However, the Beit Yosef (Choshen Mishpat 12) notes that the Rosh (Bava Metzia 2:7) writes, “We do not coerce him to act this way, as we cannot coerce to act lifnim mishurat hadin.”
Ask RabbiBookmarkShareCopy
Poprzedni wersetCały rozdziałNastępny werset